Patricia Adriaens: ‘Dag van de Zorg moet een uitnodiging zijn aan ons allemaal’

Vandaag is het Dag van de Zorg. Traditioneel zetten allerlei zorg- en welzijnsvoorzieningen vandaag de deuren open. Naast de onmisbare professionele zorgsector, is zorg iets wat ons allemaal aangaat. Het gaat over aandacht voor mensen die ziek zijn, maar evengoed voor mensen die arm zijn, eenzaam, kwetsbaar of gewoon even uit balans. Zorg dragen voor mensen in het algemeen.

Wat betekent zorg? Voor mij is het iets wat iedereen kan bieden. Ik probeer dat zelf te doen waar het kan. Ik ben ondernemer in de diepvriessector en het bedrijf telt 45 medewerkers. Dagelijks ga ik bij iedereen eens langs. Het persoonlijk contact versterkt de band en laat toe sneller te voelen wanneer er iets wringt. Voelt iedereen zich goed en thuis op het werk? Ik ben ervan overtuigd dat prestaties niet beginnen bij targets of controle, maar bij zich goed voelen en het werk graag doen. Wanneer mensen zich gezien en gewaardeerd voelen, volgt engagement bijna vanzelf.

Ik doe ook vrijwilligerswerk bij Open Balie, een vzw in Brugge waar mensen in moeilijkheden, doorgaans dak- en thuislozen, terecht kunnen. Gewoon voor een gesprek en een tas koffie, regelmatig voor een maaltijd. We kiezen er bewust voor om in het weekend ook te openen, wanneer andere organisaties gesloten zijn. Op zaterdag schuiven zeventig mensen aan voor een brunch. “Doe alsjeblieft iets op zondag,” vroegen de aanwezigen ons. “Het is de eenzaamste dag van de week.” Sindsdien organiseren we ook op zondagnamiddag ontmoetingsmomenten, gedragen door vrijwilligers.

Het is geen grote medische interventie of geen hoogtechnologische oplossing. Maar het is aanwezigheid, tijd en aandacht. We komen samen, bieden een luisterend oor, spelen eens een gezelschapsspel of kijken eens samen naar de koers. En soms is dat genoeg om iemands week – of zelfs leven – lichter te maken.

Die inspiratie van persoonlijk contact probeer ik overal in mijn leven toe te passen. In de Bijbel wordt God genoemd als Jahweh, wat vaak wordt vertaald als: “Ik zal er zijn.” Dat inspireert mij: ik wil er ook zijn voor mensen. Of het nu gaat om de medewerkers in mijn bedrijf, mijn buren, iemand die gefaald heeft, iemand met een beperking, iemand die in eenzaamheid of armoede leeft, of een vreemdeling die zijn plaats nog zoekt — het zijn allemaal mensen die er enorm deugd van hebben wanneer iemand hen ziet. Daarvoor hoef je geen professional te zijn. Gewoon mens zijn en aanwezig zijn brengt ons al een heel eind op weg.

De druk stijgt, maar de hoop ook

Vandaag staat onze zorgsector onder druk door het nijpend gebrek aan personeel en aan plaats. Huisartsen voeren een patiëntenstop in. Ziekenhuisopnames worden korter. De wachtlijsten voor een behandeling of een plaats in een woonzorgcentrum worden steeds langer. Oudere mensen blijven langer in hun vertrouwde omgeving – wat mooi is – maar het vraagt meer ondersteuning, die er vandaag eigenlijk niet is.

Door de vergrijzing zijn er steeds meer zorgnoden en die zullen in de toekomst alleen maar uitbreiden. Er zullen ook veel zorgverleners de pensioenleeftijd naderen, waardoor het tekort aan zorgprofessionals nog groter wordt.

En toch ben ik hoopvol omdat ik zie hoeveel kracht er zit in samenwerking tussen professionals en vrijwilligers. Vanuit dat brede idee zijn de Zorgzame Buurten ontstaan: initiatieven waarbij bewoners, vrijwilligers, organisaties en professionele zorgverleners samenwerken zodat mensen zo lang mogelijk kunnen blijven wonen in hun eigen buurt, ook wanneer ze ouder worden, ziek of kwetsbaar zijn.

Wat mij ook hoop geeft is hoeveel mensen er effectief de handen uit de mouwen willen steken. Bij Open Balie hebben we bijvoorbeeld steeds voldoende vrijwilligers gevonden voor onze projecten in het weekend. Er zijn supermarkten die meewerken door overschotten te doneren aan ons initiatief.

Wat kan jij doen?

We denken vaak dat zorg uitsluitend iets is voor professionals. Maar zorgen kan iedereen. Open en aanspreekbaar zijn is een houding die hieraan voorafgaat. Ik zat onlangs op de trein en zei vriendelijk goedenavond tegen twee mensen in plaats van meteen mijn gsm boven te halen. “Moet u naar Brugge?” vroeg de vrouw. “Mijn vriend is blind en ik moet maar tot Gent. Zou u hem kunnen helpen bij het uitstappen?”. Zo gezegd zo gedaan. Het was een fijne ontmoeting en we hebben de hele rit gepraat. Onlangs was ik ook eens ’s avonds te voet onderweg en glimlachte naar een jonge vrouw. Ze kwam naar mij toe en vroeg of ze met mijn gsm eens mocht telefoneren. De batterij van haar gsm was leeg, ze voelde zich onveilig en wilde haar vader vragen of hij haar wilde komen ophalen. Ze heeft gebeld en we hebben dan samen gewacht tot haar vader aangekomen was.

Misschien lijken zo’n kleine zaken van aandacht niet de moeite, maar dat kan wel impact hebben. Voor hetzelfde geld hadden de blinde man en de jonge vrouw een professional moeten inschakelen. Zorg betekent zich iets aantrekken van iemand anders en betrokken zijn. En dat kan iedereen. Je kan iemand ook ontzorgen, niet door alles op te lossen, maar door een stukje mee te dragen. Even luisteren zodat iemand zijn verhaal kwijt kan. Een formulier helpen invullen. Een maaltijd delen. Aan een buur vragen om of je iets kan meebrengen van de winkel. Ontzorgen is zeggen: je staat er niet alleen voor.

Dag van de Zorg mag geen dag zijn waarop we enkel applaudisseren voor wie in de sector werkt. Het moet een uitnodiging zijn aan ons allemaal. Zorg begint in de straat, op de trein, bij jou thuis.

Bron: Knack

‘Dag van de Zorg moet een uitnodiging zijn aan ons allemaal’