Johan Vanmuysen: ‘Laat iedereen zijn steentje bijdragen aan de wooncrisis, ook de banken’
In een samenleving is het van belang dat diverse actoren zich inzetten voor een beter samen leven. Ook banken hebben daarin een verantwoordelijkheid. Vandaag wordt wie nog een eigen woning wil kopen, geconfronteerd met enerzijds steeds hogere bankintresten: en anderzijds dan ook nog met een steeds grotere eigen inbreng. Bovendien stijgen de prijzen op de vastgoedmarkt al decennia veel sneller dan de algemene inflatie, zodat een eigen huis steeds meer een voorrecht van de hogere inkomens wordt. De ‘modale burger’ heeft hierbij geen specifieke belangengroep die het voor hem opneemt.
Toen de banken 15 jaar geleden het water aan de lippen stond, werden ze door de overheid, en dus door ons allemaal, weer op het droge geholpen. Hypothecaire leningen zijn voor banken bovendien een belangrijk ankerpunt om cliënten levenslang voor zich te werven. Een extra inspanning van diezelfde banken om hun klanten op weg te helpen naar de woningmarkt, lijkt dus wel op haar plaats.
Dat kan door het persoonlijke aandeel te verlagen en de intresten beheersbaar te maken. Maar een veel radicaler en vernieuwender idee is om de termijnen van hypothecaire leningen te verlengen. Momenteel bedragen die 20, 25 of – bij een beperkt aantal banken – 30 jaar. Het kan paradoxaal klinken, maar door te voorzien in nog langer lopende leningen, kunnen de banken juist helpen om de minst kapitaalkrachtige medeburgers de weg naar een eigen woning te doen vinden. Een lening op langer bestek betekent immers ook een (veel) lagere maandelijkse afbetaling voor de nieuwe huiseigenaar. Zo kunnen ook zij die momenteel tot de huurmarkt veroordeeld zijn, toch de stap naar een eigen woonst wagen.
En vandaag zijn er bijkomende redenen voor banken om deze stap te zetten. Voorheen motiveerden banken hun keuze voor het beperken van de termijn met het argument dat er moest rekening worden gehouden met de pensioenleeftijd. Maar onze stijgende levensduur ziet zich nu ook vertaald in een toenemende pensioenleeftijd. Als we straks van mensen verwachten dat ze tot laat in de zestig actief blijven en loopbanen van vijfenveertig jaar of meer uitbouwen, welke reden is er dan nog om krampachtig vast te houden aan een maximumtermijn van dertig jaar of minder?
Natuurlijk betekenen zulke langlopende hypotheken, die in het buitenland trouwens vaak al bestaan, dat leners een groter gedeelte van de waarde van hun woning in bijkomende intresten zullen moeten afbetalen. Maar wanneer het alternatief huren, en dus het belangeloos afbetalen van de hypotheek van een huisbaas is, lijkt het me duidelijk wat de meer aantrekkelijke optie is. Bovendien blijf je als huurder overgeleverd aan de willekeur van almaar stijgende huurprijzen, terwijl de afbetaling op een hypotheek constant blijft. Over een eigen woning beschikken scheelt zich een slok op de borrel eens de pensioengerechtigde leeftijd wordt bereikt.
Is dit dan niet het moment om de afbetalingstermijn te verlengen? Welke bank voelt zich geroepen om het eerst te handelen?