Vincent Orroi: ‘Aswoensdag is het moment om te durven zien dat we stof en as zijn, en dat we ons leven kunnen veranderen’

“Gedenk, mens, dat je stof en as bent, en tot stof en as zal wederkeren.” Het is net geen klap in het gezicht, de zin die voorgangers uitspreken bij de dienst van Aswoensdag. Toch hecht ik eraan om een askruisje te halen. Niet uit zelfkastijding, maar omdat het zo anders is dan wat ik elders hoor, waar de verplichting om me zo goed mogelijk voor de dag te komen, een topprioriteit is. Terwijl ik door DS Magazine blader overvalt mij het onbehaaglijke gevoel dat de inrichting van onze woonkamer niet goed genoeg is om nieuwe vrienden of collega’s te ontvangen. Op het werk moet je groeien en ambitieus zijn. Alsof de deadlines nog niet dwingend genoeg zijn, volgen er nog trainingen over elevator pitches en wil de personeelsdienst filmpjes en posts op sociale media van medewerkers om het eigen bedrijf op de jobmarkt te promoten. Heel veel tijd en energie gaat naar mezelf zo goed mogelijk presenteren, als was de wereld één groot online (dating)platform. Welke ongewenst effecten dat kan hebben, stond vorige week in de krant. (Reeks “Op Hoop van Liefde”, o.a. 12 februari). We kunnen op elk moment ‘gescreend’ worden en daarom wordt er op alle vlakken verwacht om de beste versie van ons ambitieuze zelf te zijn. Keeping up appearances is overal.  

Aswoensdag klinkt helemaal anders. Het zet mij op mijn plaats. Stof en as ben ik. Hetzelfde geldt voor wie voor en achter mij in de rij komen. Met een fysiek ritueel, het uitstrooien van verbrande takjes op mijn hoofd, wordt het dwingende spel om mij zo goed mogelijk te presenteren, doorbroken. Dat bevrijdt. De formule van de voorganger lijkt een beledeging, maar is veeleer een moment van helderheid over mijn bestaan.

Bekeer u

Dat hoeft niet tot een minderwaardig zelfbeeld te leiden. Sinds 1979 kan de voorganger bij de oplegging van een askruisje ook een andere formule gebruiken: “Bekeer u en geloof in het evangelie.” Die formule is duidelijk meer expliciet christelijk, maar appelleert ook aan het puur menselijke. Het heeft geen zin mij te bekeren als ik slechts bijproduct ben van grote maatschappelijke ontwikkelingen. De machinerie van de structuren loopt en ik kan, zolang daar niets aan gebeurt, slechts machteloos volgen. Even absurd klinkt die zin voor wie het conservatieve wereldbeeld aanhangt van de mens als wankelmoedig individu, slechts door tradities recht gehouden en tot verbetering niet in staat. “Bekeer u” veronderstelt een optimistisch mensbeeld. We kunnen veranderen en hebben de verantwoordelijkheid om dat te doen. Die ambitie om een beter mens te worden is geen luchtkasteel, maar een concrete opdracht. Paus Leo XIV vertaalt dat in zijn vastenboodschap in een oproep om af te zien van hate speech en kwetsend taalgebruik. Toen ik merkte dat de vermoeidheid in ons team toesloeg, heb ik mijn collega’s in onze woning uitgenodigd voor een thuiswerkdag. Perfect was het plaatje niet, maar met wat koffiekoeken, rust en gezelligheid, vonden we nieuwe energie. Het is één van de vele keuze die wij, ook al voelen we ons slechts een hoopje stof, toch kunnen maken.

Aswoensdag is het moment om te durven zien dat we stof en as zijn, maar tegelijk niet verzinken in passieve moedeloosheid. Hier en nu kunnen we ons leven veranderen.

Bron: De Standaard