Anita Hertogen: ‘Was de hervorming van het vak levensbeschouwing een vereenvoudiging of een besparing?’

In het Vlaamse regeerakkoord staat een decreet dat een vereenvoudiging voorstelt van de complexe organisatorische puzzel van de vakken levensbeschouwing in het officieel onderwijs. Ik ben al dertig jaar leerkracht godsdienst en heb ook in het officieel onderwijs lesgegeven, dus ik begrijp hoe moeilijk het is om de uurroosters van de levensbeschouwelijke vakken rond te krijgen. Er moet rekening gehouden worden met een veelheid aan levensbeschouwingen en met de agenda’s van evenveel leerkrachten. Vanuit dat perspectief begrijp ik de beslissing om het systeem aan te passen.

Maar de Vlaamse ministerraad heeft nu een uitvoeringsbesluit van het decreet goedgekeurd, waarin staat dat er 33 miljoen euro in 2026 en 100 miljoen euro in 2027 bespaard moet worden op het levensbeschouwelijk onderwijs. Concreet zullen klassen, niet alleen in het gemeenschapsonderwijs maar ook in het vrije onderwijs, samengevoegd moeten worden om aan die besparing te komen. Naar schatting zullen er 1.200 leraren hun job verliezen.

Uitholling

Om toch te beginnen met iets positiefs aan deze hervorming: ik ben blij dat het levensbeschouwelijke vak als dusdanig behouden blijft. Er is niet gekozen voor een algemeen vak zoals LEF (Levensbeschouwing, Ethiek en Filosofie). Godsdienst wordt niet vervangen door een vak over verschillende levensbeschouwingen dat een oppervlakkig, encyclopedisch overzicht geeft van verschillende godsdiensten en overtuigingen.

Ten tweede ben ik tevreden dat het recht op twee uur levensbeschouwelijk onderwijs per week voor elke leerling behouden blijft. Die twee lesuren bieden de ruimte om te werken aan verdieping. Ten derde vind ik het belangrijk dat de interlevensbeschouwelijke competenties deel blijven uitmaken van het curriculum.

Nu komt mijn bezorgdheid. In het regeerakkoord stond de ambitie om de administratieve puzzel van het levensbeschouwelijk onderwijs te vereenvoudigen, wat absoluut begrijpelijk is. In het uitvoeringsbesluit is het uitgangspunt plots niet langer de vereenvoudiging, maar de besparing.

Hoe zal de concrete uitvoering hiervan gebeuren op schoolniveau? Het ontslag van 1.200 leraren levensbeschouwing zal in de toekomst leiden tot een uitholling van de levensbeschouwelijke vakken, bijvoorbeeld door afstandsonderwijs of inhoudsarme projecten, waardoor de kwaliteit van het vak onder druk komt te staan.

Ook de grootte van de voorgestelde klasgroepen kan de kwaliteit benadelen. Klassen met leerlingen die elkaar niet kennen, zullen worden samengevoegd. Wie spreekt er graag over wat hem of haar ten diepste bezighoudt voor een groep van 26 medeleerlingen, van wie je er velen ook maar weinig kent?

Religieuze revival

Bovendien creëert het loskoppelen van de parallelle organisatie van de levensbeschouwelijke vakken in het gemeenschapsonderwijs nieuwe uitdagingen. Als alle leerlingen uit een bepaalde graad op hetzelfde moment Anglicaanse godsdienst volgen, terwijl hun medeleerlingen in andere lessen zitten, wanneer halen deze Anglicaanse leerlingen de gemiste lessen dan in?

We kunnen er vandaag niet meer omheen dat deze generatie jongeren een bijzondere interesse heeft in religie, omdat voorgaande generaties vergeten zijn met hen te praten over God en existentiële thema’s. We lezen overal over een religieuze revival bij jongeren; de vragen zijn groter dan het aanbod. Daarom is het schrappen van 1.200 jobs van leerkrachten levensbeschouwing niet van deze tijd.

Waar zullen jongeren hun informatie zoeken als er minder ruimte is voor levensbeschouwing op school? Op TikTok? Godfluencers zijn een van de trends op sociale media in 2026. Daar zitten zeker boeiende accounts tussen, maar ook een aantal waarbij mijn wenkbrauwen gaan fronsen. Waarom besteden we ons werk uit aan de algoritmes van sociale media?

Bron: de Morgen

https://www.demorgen.be/meningen/was-de-hervorming-van-het-vak-levensbeschouwing-een-vereenvoudiging-of-een-besparing~b0ea9858/