Alexis Versele: ‘Het onweerstaanbare van de Sagrada Familia: de inzegening is meer dan een fotogeniek moment’
De centrale toren van de Sagrada Familia van Antoni Gaudí wordt woensdag ingezegend. Toen ik de basiliek een paar jaar geleden binnenstapte, voelde ik de onweerstaanbare drang om de blik naar boven te richten. ‘Alzad la mirada’ (richt je blik omhoog) is ook het motto van de apostolische reis die paus Leo XIV van 6 tot 12 juni maakt naar Spanje. Volgens Don Josep Maria Turull, de huidige pastoor van de basiliek, is het grote kruis dat boven op de toren zal staan en zichtbaar zal zijn voor heel Barcelona “een uitnodiging om terug te keren naar de kern die hemel en aarde met elkaar verbindt: de figuur van Jezus Christus”.
Gaudí, die zijn leven aan dit project wijdde, zei over het ontwerp: “Echte originaliteit betekent terugkeren naar de oorsprong: naar de schepping, het werk van God, de beste leermeester die er is.” Aan de Sagrada Familia wordt al meer dan 140 jaar gebouwd. Ze is nog altijd niet voltooid. Gaudí, voor wie een zaligverklaringsproces loopt, vervolgde: “Mijn opdrachtgever heeft geen haast.”
Het pauselijke bezoek aan Spanje staat ook in het teken van het voortbouwen aan de schepping. Zoals Gaudí met zijn organische vormen en golvende lijnen het aanzicht van de stad Barcelona veranderde, zo wil de paus met zijn bezoek iets nieuws toevoegen aan het Spaanse en Europese maatschappelijk debat. Onder de Spaanse premier Pedro Sánchez is Spanje het meest migratievriendelijke land van Europa. Onlangs regulariseerde de regering er een half miljoen mensen zonder papieren. Ook sprak het land zich als een van de weinige Europese landen uitdrukkelijk uit tegen de Amerikaanse aanval op Iran eind februari.
Begrip voor politieke tegenstanders
Met zijn bezoek legt de paus de klemtoon op het belang van vrede en menselijke waardigheid, wat hij al van bij aanvang van zijn pontificaat verdedigt. Dat hij dat doet met een symbolisch duwtje in de rug voor de socialist Sánchez, is gezien de Spaanse geschiedenis extra opmerkelijk. Sánchez is namelijk de spirituele erfgenaam van de Spaanse republiek, die met de kerk een uitgesproken moeilijke relatie had. Zo raakte de Sagrada Familia bij aanvang van de Spaanse Burgeroorlog beschadigd toen republikeinse troepen haar crypte in brand staken. In zijn toespraak tot het Spaanse parlement maandag benadrukte de paus het belang van begrip voor politieke tegenstanders en wederzijds respect.
Misschien bezocht u als toerist al eens de Sagrada Familia en kwam het bouwwerk wat protserig en overdreven kitscherig over. En toch, er valt veel over het gebouw en zijn architect te zeggen. Woensdag is de honderdste verjaardag van het overlijden van Gaudí, vaak “de architect van God” genoemd. Gaudí leefde de laatste jaren van zijn leven – dag en nacht – vanuit een werkkamertje in de basiliek een soort kluizenaarsleven. Op 73-jarige leeftijd kwam hij om het leven na een tragisch tramongeval. Door zijn eenvoudige, wat slordige kleding werd hij aanvankelijk niet herkend en naar een ziekenhuis voor armen gebracht, waar hij drie dagen later overleed. Wat er precies is gebeurd, is nooit opgehelderd. Wellicht was hij even afgeleid, verdiept in zijn creatieve wereld. De eenvoudige architect contrasteert met de monumentale basiliek van een overweldigende schoonheid. Gaudí wilde vanuit zijn artistieke expressie via schoonheid de weg naar God openen. Zelf ligt hij begraven onder een eenvoudige stenen plaat in een sobere kapel in de crypte van de basiliek.
Hij liet zijn stad en haar inwoners een bijzonder symbool na, meer dan een internationaal erkend icoon of een hoop onbezielde dode stenen. Het bouwwerk leeft ook in de harten van de inwoners van Barcelona. Dat de basiliek vandaag, een eeuw na de dood van haar architect, nog steeds in aanbouw is, komt doordat ze volledig met privédonaties gefinancierd moet worden. Het zegt iets over de toewijding en vrijgevigheid van Barcelonezen ten aanzien van hun basiliek.
De Mariatoren werd in 2021 bekroond met een twaalfpuntige ster van 5,5 ton. Daarover zegt pastoor Turull: “Die ster heeft iets veranderd in het leven van mensen hier. Ik ken ouderen die er elke ochtend naar kijken en er ’s avonds afscheid van nemen.” Zo is de Sagrada Familia zowel een monument van ongekende schoonheid als een bron van troost en inspiratie. Het bouwwerk nodigt iedereen die binnenkomt uit om de blik omhoog te richten, voorbij het alledaagse, naar het licht dat hemel en aarde verbindt. Gaudí’s levenswerk blijft een baken van hoop.
Bron: https://www.standaard.be/opinies/het-onweerstaanbare-van-de-sagrada-familia-de-inzegening-is-meer-dan-een-fotogeniek-moment/156363511.html